سحرگهان مناجات لحظه بیداریست...

 

 

به کوچه سار کهکشان شکفته باغ ارغوان

خوشا به نغمه اذان دوباره آشنا شدن

 

دوستان عزیز ضمن تبریک حلول ماه مبارک رمضان، ماه خير و برکت و پيروزی به همه مسلمانان جهان،مناجات زیبا و آسمانی "سحرگهان که موذن برآورد آواز ...."(که یادآور لحظات ملکوتی و روحانی و مناجات سحر برای همه مردم ایران است) با صداي رسا و زيباي قاسم رفعتي را به همراه تصنیف "نغمه اذان" با صدای قاسم رفعتی و همراهی و آهنگی از استاد شهریار فریوسفی، برای این مجال فراهم کرده ام. امیدوارم که مطلوب واقع شود.

 

قاسم رفعتي در سال 1324 خورشيدي در يكي از محلات شهر تهران زاده شد. هنوز بيش از دوازده بهار از عمرش نگذشته بود كه شروع به خواندن و فراگيري علم موسيقي كرد واولين بار نزد معلم با تجربه و خوش اخلاق و هنرمندي مثل مسعود حسنخاني رفت و مدت چهار سال به رمز و راز و فراگيري گوشه ها و مقام هاي آواز ايراني پرداخت و براي اين كه بتواند از هر باغ و بوستاني خوشه چين باشد ، نزد استاد محمود كريمي معلم و مربي آواز رفت و در اين كلاس كه وابسته به اداره هنرهاي زيباي كشور بود ، حدود 6 سال هم از مكتب اين استاد بزرگ بهره ور شد . قاسم رفعتي هنرمندي از خانواده‌اي با دانش و فرهنگ است به طوري كه خود بسياري از اشعار ديوان شعرا را از حفظ دارد و جدش مرحوم حاج محمد صادق متخلص به (رفعت سمناني) است كه صاحب ديوان شعر مي‌باشد و پدر او نيز از صداي شيوايي برخوردار بوده است.

اولين برنامه هنري خود را در برنامه " شما و راديو" كه در صبح جمعه ها پخش مي شد اجرا كرد و سپس در برنامه هاي متعدد و گوناگون راديو و تلويزيون شركت و اين همكاري ها همچنان ادامه داشت.

قاسم رفعتي حدود بيست آهنگ خوانده كه سازنده آنها هنرمنداني چون : حسين يوسف زماني ، حسن يوسف زماني ، مهيار فيروز بخت ، حسين فرهاد پور و محمد عبدالصمدي بوده اند . وي از سال 1359 به بعد نزد محمد رضا شجريان رفت و زير نظر وي با كوشش او به اندوخته هاي خود ، اندوخت.

 

 

آواز "سحرگهان" كه می توانید از لینک زیر دریافت کنید، سالهاي بسياري ميهمان سفره اسحار و عجين با لحظه مناجات و اجابت دعا بوده و خواهد بود .

سحرگهان حكايت آوازي است كه خواب غفلت، مومنان را فرا نگيرد. اين آواز خوش كه با صوت موذن خوش لهجه رنگي الهي مي‌گيرد، از اين رو هميشه شنيدني است كه دلي پرسوز و نوايي عاشق آنرا زمزمه كرده است.

سحرگهان-قاسم رفعتی

نغمه اذان-قاسم رفعتی و شهریار فریوسفی

 

 التماس دعا از همه خوانندگان...

به یاد طاهرزاده...

دوستان عزيز ، مطالب زير را به بهانه سالروز درگذشت يكي از قله هاي رفیع آواز ايران زمين ، استاد حسين طاهرزاده آماده كرده ام كه اميدوارم مورد توجه شما قرار گيرد. 

 

سيد حسين طاهرزاده (۱۲۶۱-۱۳۳۴/۶/۱۲)، خواننده و مؤسس سبك مسلط خوانندگي موسيقي ايراني درقرن حاضر، اوشاگرد غيرمستقيم سيد عبدالرحيم اصفهاني وبهره برده از آواز وساز استادان و داراي خلاقيت فوق العاده وقريحه عالي هنري وتوانايي بيان و تسلط به ارائه‌ بليغ مطالب كه ازآثار او مي توان به يك سلسله صفحه هاي گرامافون ، يك دوره نوارهاي خصوصي همراه تار و سه تار نورعلي برومند اشاره كرد. شاگردان غيرمستقيم وي قمرالملوك وزيري، اديب خوانساري و... محمدرضا شجريان و انتقال دهنده شيوه هاي بلاغي بيان او: نورعلي برومند و نورالدين رضوي سروستاني بوده اند.

وي فرزند سيد طاهر تويسركاني بود. پدر او از تويسركان و همدان براي تحصيل حوزه علميه اصفهان به مدرسه صدر آن شهر رفت. سيد حسين از دوران نوجواني در فرصتهاي مناسب به ويژه در ساحل زاينده رود به طبع آزمايي در آواز روي آورد و علاقه منداني كه گرد او جمع مي شدند به تشويق او مي پرداختند.

او در حدود سال 1278 به تهران آمد و بعد از مدتي با جهانگير ميرزا حسام السلطنه آشنا شد. جهانگير ميرزا نوه حسام السلطنه معروف (فاتح هرات) و جوان خوش ذوقي بود كه ويولون مي نواخت و چند تصنيف هم كه آهنگ آنها را با شعر ملك الشعرای بهار ساخته بود از او باقي است. طاهرزاده بر اثر دوستي با حسام السلطنه به منزل او راه يافت. حسام السلطنه در منزل خود يك دستگاه حافظ الاصوات (فونوگراف) داشت. آن دستگاه كه اختراع اديسن بود اولين دستگاهي است كه مي توانست صدا را روي استوانه اي از موم ضبط كند و سپس پخش نمايد. مدت ضبط و پخش هر استوانه كه بدون برق با تمهيدات اكوستيكي و مكانيكي انجام مي گرفت، حدود 2.5 تا 3 دقيقه بود. طاهرزاده همراه با ويولون حسام السلطنه اولين آثار آوازي خود را در آن دستگاه ضبط كرد و با شنيدن آنها به هنگام پخش، به نقد و بررسي اجراهاي خود مي پرداخت و با نظر حسام السلطنه كه به موسيقي وارد بود در رفع اشكالاتشان مي كوشيد.

منزل حسام السلطنه محل گردهماييهاي دوستانه چند تن از هنرمندان برجسته آن زمان بود. طاهرزاده در منزل او با هنرمندان مشهوري چون ميرزا حبيب سماع حضور، ميرزا عبدالله و مردان صاحب هنري چون مجلل الدوله و ناصر همايون آشنا شد و مراوده پيدا كرد. و به قول روح الله خالقي «از هر خرمني خوشه اي چيد تا در كار خود ورزيده شد».

در حدود سال 1289 شمسي (1910 ميلادي) به دعوت شركت ضبط صفحه «هيزماسترزويس»، طاهرزاده به همراه درويش خان (تار)، حبيب الله شهردار (پيانو)، رضاقلي خان (آواز)، حسين هنگ آفرين (ويولون)، باقرخان رامشگر (كمانچه) و اسدالله خان (تار و سنتور) به قصد لندن از راه روسيه عازم سفر شدند. در بين راه در شهر رشت به تقاضاي مجاهدان مشروطه سه شب كنسرتي برگزار كردند و اكبرخان، نوازنده فلوت (برادر حسين هنگ آفرين) كه در آن شهر بود، در آن سفر با آنها همراه شد. اين گروه در جشن شركت «هيزماسترزويس» در لندن حضور يافتند و تعدادي صفحه گرامافون از آثار آنان ضبط گرديد.

• بشنوید آواز زیبای بیات کرد با همراهی تار درویش خان.

آواز بیات کرد(طاهرزاده و تار درویش خان)

چندي بعد طاهرزاده بار ديگر به همراه درويش خان (تار)، باقرخان رامشگر (كمانچه)، اقبال السلطان (آواز) و عبدالله دوامي (تصنيف و ضرب) براي ضبط صفحه گرامافون به تفليس سفر كرد و به جز ضبط صفحه، دو شب نيز در تئاتر گرجيها كنسرت برگزار كردند. هنگامي كه صفحه هاي مذكور به ايران فرستاده شد و به فروش رفت، شهرت طاهرزاده بيشتر شد. او تا سالهاي آغازين قرن چهاردهم شمسي در چندين كنسرت شركت كرد. به عنوان مثال در سال 1303 كنسرتي در سالن گراند هتل (خيابان لاله زار تهران) به همراهي تار درويش خان آواز خواند و تصنيف ماهور «زمن نگارم» را با آهنگ درويش خان و شعر ملك الشعرای بهار اجرا كرد. درآمد اين كنسرتها به امور خيريه و كمك به كودكان بي سرپرست اختصاص مي يافت.

در مورد شيوه و فنون آوازي طاهرزاده مي توان گفت كه تحريرهاي او چنانكه از آثارش استنباط مي شود، منسجم و سنجيده است. در مقايسه با بيشتر خوانندگان هم عصر او، چند اثري كه از آواز سيد رحيم  بر استوانه هاي مومي فنوگراف يافته بودم و حدود چهل سال قبل بازيافت صوتي شان كردم، نشان مي دهد كه سيد رحيم نيز تحريرهاي منظم و مناسب و سنجيده اي داشته است.

شاهدان عيني نقل كرده اند كه چهره طاهرزاده هنگام خواندن حالت عادي داشت و دهانش در حد مطلوب باز مي‌شد. با تحليل اجراهاي آوازي او مي توان فهميد كه از تمركز لازم و تسلط بر گردش تحرير در گوشه هاي مختلف برخوردار بوده و بر ورود و خروج مطلوب از گوشه اي به گوشه ي ديگر، حتي با تحريرهاي سريع، تسلط كافي داشته است. در «شيوه تحويل شعر» (اصطلاح خوانندگان قديم) چون تحصيلات قديمه داشته و معاني اشعار را درك مي كرده، بيان او جذابيت لازم را داشته است.

طاهرزاده هم در قطعات آوازي (با وزن آزاد) و هم در قطعات ضربي و تصنيف مهارت داشت و نمونه هايي از اجراهاي او در اين دو مورد در دست است. او به هنگام اجرا، قدرت، وزن و پرده هاي صحيح را (ارتفاع صوت) در نظر مي گرفت و به هنگام تحويل شعر در آواز، الگوهاي آهنگين كلام فارسي را رعايت مي كرد. طاهرزاده در برخي تحريرهاي خود از روند ملودي متنوعي استفاده كرده است. در بعضي موارد پس از اداي نخستين كلمات مصراع اول شعر و ايجاد فضاي تنال كه گوشه يا دستگاه مورد نظر را تداعي مي كند، با اشاره يا به قول خوانندگان، با نيش اوج و فرودهاي آهنگيني به گوشه هاي مطلوب ديگر، بر تنوع و زيبايي آواز افزوده است. ( برگرفته از متن موجود در بروشور سي .دي «آوازهاي طاهرزاده»، انتشار از مؤسسه فرهنگي هنري ماهور، 1378 ، با تلخيص) 

استاد طاهرزاده در چنین روزی در ۱۲شهریور ۱۳۳۴ خورشیدی به رحمت پروردگار رفتند . مزار منور و تابناکش در گورستان ظهیرالدوله دربند تهران است .

بشنويد تصنيف "ناديده رخت"  در بيات اصفهان را با صداي استاد طاهرزاده ، خانم پريسا و سيما مافيها.

ناديده رخت ناديده رخت

در غم هجرت شده مشکل

ترسم كه بميرم نشود مشكل من حل

تو نازنين يار منی

تو یار و غمخوار منی

من که ميميرم خدا من که ميسوزم

چرا دور از منی

من که ميميرم خدا من که ميسوزم

چرا دور از منی

(شعر: تاج السلطنه)

 نادیده رخت-استاد طاهرزاده

نادیده رخت-خانم پریسا

نادیده رخت-سیما مافیها